Thursday, November 28, 2013

Сорил хариулах түлхүүр


Олон сонголттой сорил
A - 1.2.3
B – 1.2.3.4
C – 2.4
D – 4
E – 1.2.3.4.5

 Шалтгаан хамаарлыг тогтоох сорил

Хариулт
I баталгаа
II баталгаа
III баталгаа
A
Зөв
Зөв
Зөв
B
Зөв
Зөв
Буруу
C
Зөв
Буруу
Буруу
D
Буруу
Зөв
      Буруу
E
Буруу
Буруу
Буруу


Wednesday, November 13, 2013

ЭБ-2 дамжааны оюутнуудын ЭМА-1 хичээлийн бие даалт

1.    Эх баригчийн мэргэжлийн онцлог, эмнэлгийн ажилтны харилцаа, хандлага, ёс зүй /хувцаслалт, хандлагыг үнэлнэ/
2.    Жирэмсэн эмэгтэйд бичигдэх шинжилгээнүүд болон солилцох хуудас бичиж сурах  
3.    Гар угаах, бээлий өмсөх, багаж ариутгах, хог хаягдлыг ангилж, устгах
4.    Эмэгтэйн бэлэг эрхтний латин, орос нэршлийг цээжилж, анатоми, физиологи
5.    Эмэгтэйн амьдралын үеүдэд, эмэгтэйн бие махбодид гарах физиологийн өөрчлөлт
6.    Сүүлийн 6 сарын биений юмны мөчлөгөөр хуанли хөтлөх, эрүүл ахуйн дэглэмийн талаар зөвлөгөө боловсруулж ирэх
7.    Эмэгтэйн аарцаг ясны бүтцийн нэр томъёо, хэмжээсүүд
8.    Эмэгтэйн аарцаг ясны гадна хэмжилтүүдийг 5 хүнд хэмжих
9.    Ургийн урьдчилсан жинг олох-3хүнд ,  ургийн өсөлтийн онцлогийг  
10. Ургийн толгойн бүтэц, хэмжээсүүд, умай дахь ургийн байрлалыг тогтоон, муляж дээр хэмжиж сурах
11. Жирэмсэнг оношлох, эмэгтэйн шээсэнд хорионы гонадатропин дааврыг тодорхойлох-2 эмэгтэйд
12. Эх барихын гадуур үзлэгүүдийг 3 хүнд үзнэ
13. Эх барихын дотуур үзлэг дор хаяж 2 хүнд үзнэ.
14. Хэвийн явцтай жирэмсний хяналтанд авч, үзэж, үнэлгээ, зөвлөгөө өгөх-2
15. Жирэмсний карт хөтлөх-1


Tuesday, November 5, 2013

Ìýñ çàñëûí î¸äëûí óòàñíû àíãèëàë, õýëáýð


19-ð çóóíû ýõýí ¿åýñ 2 òºðëèéí óòñûã ºðãºí õýðýãëýæ ýõýëñýí.
l  ¯¿íä : 1. òîðãîí, äààâóóí óòàñ (õºâºí)
                        2. Ìàëûí ºëºí ãýäñýýð õèéñýí êåòêóò
  Ãýâ÷ óòàñíû àðèóí ÷àíàð, ýä ýñòýé íèéëýõ íèéëýìæ, óÿí õàòàí ÷àíàð, óðâàë ãýõ çýðýã îëîí îíöëîãóóäûã ñóäàëæ áàéñàíã¿é. Õàðèí XX çóóíû äóíä ¿åýñ ýõëýí ñóäàëãààíû àæèë ýð÷èìòýé ÿâóóëñíààð óòàñ õ¿íèé áèåä ãàäíû áèåò áîëäîã. ªºðººð õýëáýë áè÷èë ïðîòåç ãýæ ¿çýæ îëîí òºðëèéí øèíý óòñûã ìýñ çàñëûí ïðàêòèêò õýðýãæ¿¿ëýõýýð çîõèîí á¿òýýæ ýõýëñýí áàéíà.
Èíãýñíýýð óòàñ ¿íäñýí øàëãóóðóóäûã õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé ãýæ ¿çñýí.
¯¿íä:.
l  Áèå ìàõáîäü ýä ýðõòíèé òîõèðîî (õàëäâàð õàðøèë, õàâàí ¿ç¿¿ëýõã¿é áàéõ)
l  Óòàñ á¿ðýí óóñ÷ þìóó ýä ýðõòýí õîîðîíäîî á¿ðýí íèéëæ ýäãýðýõ ÷àíàð. Ýíý íü óòàñ òîäîðõîé õóãàöààíä áèåä áàéæ óóñàí ¿ã¿é áîëîõ, ýñâýë ãàäàãøëàõã¿é ãýõäýý ýäèéã ãàãíàæ óðãàæ íèéëýõýýñ ºìíº õàéëæ ¿ã¿é áîëîõã¿é áàéõ.
l  Óòàñ óÿí õàòàí 纺ëºí áàéõ. Æèøýý íü: õàòóó óÿí ÷àíàð ìóóòàé, õóóðàé êåòêóòûã õýðýãëýäýã áàéñàí. Ýä ýðõòýíã õºðººäºæ ãýìòýýõã¿é áàéõ,
Îð÷èí ¿åä àòðàâìàòèê óòñûã ºðãºí õýðýãëýõ áîëæýý
Á¿õ óòñûã äîòîð íü õàéëäàã, õàéëäàãã¿é óòàñ ãýæ õóâààäàã.
Óóñàí õàéëäàã óòñàíä:
- êåòêóò
- ïîëèñîðá
- âèêðèë
- Äåêñîí
- Ìàêñîí
- Ïîëèäåîêñîí áàãòàíà.
-Êàïðîí òîðãîí óòàñ óäààí õóãàöààíä óóñäàã.
Óóñäàãã¿é óòñàíä:
- ëàâñàí
- ìåðñèëèí
- ñèëê
- ýòèáîíä
- ïîëèïðîëåí
- ïðîëåí
- ñèìå ìåòàëë óòàñ
- ¿äýýñ îðíî.
Óòñûã á¿òöýýð íü äîòîð íü:
1. äàí óòàñ (ìîíîôèëàìåíò)
2. äàâõàð óòàñ (ìíîãîôèëàìåíò)
3. ñ¿ëæìýë óòàñ
4. íèéëìýë óòàñ
5. òîðãîí óòàñ ãýæ àíãèëäàã
l  Îð÷èí ¿åä óóñäàã óòàñíóóäàä ìàíàé íºõöºëä
1. Õðîìæóóëñàí êåòêóò ¹ 0 - 7 õýìæýýòýé
2. Âèêðèë ¹ 0 – 4 õýìæýýòýé
Ñ¿¿ëèéí ¿åä äåêñîí, PDS, ìàêñîí, ïîëèñîðá óòñûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. Óóñäàã óòñààð 纺ëºí ýä, õîäîîä, íàðèéí, á¿ä¿¿í ãýäýñ çàëãàõ, èâýðõèé, öºñíèé ñóâàã çýðãèéã î¸õîä íàéäâàðòàé. Ãýõäýý óòàñíû õýìæýý î¸äëûí õýëáýð (çàíãèëààò, õºâºðäºõ, Ï õýëáýðèéí î¸äîë ãýõ ìýò) çàíãèäàõ, îëîí 4 – 6 óäàà óòàñíû ÷àíãà, ñóë áàéäàë, õîîðîíäûí çàé ýä ýðõòíèéã õàìðóóëàí î¸õ çýðãèéã àíõààðàõ. Ýíý á¿ãäýä òóñ òóñäàà íàðèéí õÿíàëò àíõààðëûã õàíäóóëàõ.
l  Óóñäàãã¿é î¸äëûí óòàñ:
Ýäãýýð óòàñ íü óäààí õóãàöààãààð áàéõ, òààëàìæã¿é íºõöºëä ¿ðýâñýë ¿¿ñãýí èäýýëæ áóãëàõ, ñâèø ¿¿ñýõ, óòàñ ººðºº þìóó ìýñ àæèëáàðààð àâàõ øààðäëàãà ãàðäàã.
Óóñäàã óòàñíààñ íèëýýä îëîí ÷àíàðààð èë¿¿ áàò áºõ. Ýíý íü òàòàëòûí áîëîí ÷àíãàëàëòûí õ¿÷èéã óäààí õóãàöààíä ñàéí äààíà. Õàðèí ÿìàð ÷ ïðîòåçèéí ìàòåðèàëä þóãààð ÷ ñîëüøã¿é ¿íý öýíýòýé ç¿éë þì.
l  Êàïðîí, ïîëèàìèä, ëàâñàí, ñºðæèêàëü, ýòèáîíä, ìåðñèë¸í, ïðîëåí, ïîëèïðîëåí. Îð÷èí ¿åä ìåõàíèê áîëîí àâòîìàò î¸äëûí àïïàðàòóóäûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. Óðüä íü õýðýãëýæ áàéñàí íü óëàì áîëîâñðîíãóé áîëæ çàãâàð õºäºë㺺í ìåòàëë óòàñíû õýìæýý ãýõ çýðýã íü îëîí ÿíç. Æèøýý íü: ìåòàëë óòàñíû ìàãçèí ãýõýä óëààí, öàãààí, öýíõýð, íîãîîí ºíãºòýé.
l  Ýíý íü öàãààí ºíãºòýé íü ñóäàñ î¸õ, íîãîîí íü õîäîîä ãýäýñ î¸õ, öýíõýð íü áðîíõ î¸õ çýðýã ÿëãààòàé. Æèøýý íü: óëààí õîîëîé íàðèéí á¿ä¿¿í ãýäñèéã çàëãàõàä äóãóé ¿äýýñ á¿õèé àïïàðàò õýðýãëýõ, áðîíõ õîäîîä ãýäýñ òàéðàõàä øóëóóí òàõèð õýëáýðèéí àïïàðàò õýðýãëýäýã. ßëàíãóÿà óëààí õîîëîé á¿ä¿¿í ãýäñèéã òóñ òóñàä íü çàëãàõàä àïïàðàòûí õýìæýý ÷óõàë. ¹ 21 – 39 õ¿ðòýë õýìæýýíèé. ¯¿íèé òóëä õàãàëãààíû ¿åä õýìæýýã óðüä÷èëàí àâàõ íü ÷óõàë.
l  4.Ç¿ðõ ñóäàñíû òîãòîëöîî – î¸äîë òàâèõ, õàâõëàãà ñóóëãàõ çýðýãò Ïîëèëåôèí, ïðîñåí, Ïîëèïðîëåôèí, Ãîðòåêñ çýðãèéã õýðýãëýõ íü òîõèðîìæòîé.
l  5.Áººð øýýñ ÿëãàðóóëàõ áîëîí áýëãèéí çàìûí ýðõòýí òîãòîëöîî – Óóñäàãã¿é óòàñ íü î¸äëûí ÷óëóó ¿¿ñãýõ ýðñäýë ºíäºðòýé òóë óóñäàã óòàñ Ïîëèñîðá, PDS, Âèêðèë, Äåêñîí, Ìàêñîí-ûã ãîë÷ëîí õýðýãëýíý.
l  6.Öàãààí öîðîé – õýâëèéí õàíàíû èâýðõèé, öàãààí öîðîéíû øàðõûã Ïîëèñîðá, PDS-èéã õºâºðäºæ î¸æ áîëíî. Èõýíõäýý Ïîëèïðîïèë, Ïîëèýôèð, Ïîëèàìèäûã õýðýãëýæ áàéíà.
l  7.Àðüñ – Ïîëèïðîïèëåí-ýýð î¸æ øàðõ àíèñàí ¿åä î¸äëîî àâàõàä õàìãèéí ¿ð ä¿íòýé íü àæèãëàëòààð áàòëàãäëàà.
l  8.Ìýäðýëèéí ñóäàë – Óóñäàã î¸äëûí ìàòåðèàë õýðýãëýõýä òîõèðîìæòîé.
Øààðäëàãàòàé ìýñ àæèëáàðòàà ñàéí ÷àíàðûí î¸äëûí ìàòåðèàë ñîíãîõ íü íýí ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé ó÷ðààñ ¿¿íä òóñëàõ çîèëãîîð ìýñ çàñëûí ÿìàð ñàëáàðò, ¿íäñýí î¸äëûí ìàòåðèàëóóäûã õýðýãëýõ òàëààð ºã¿¿ëëýý.
Íèéëýã óòàñíóóä ãóëñàìòãàé ó÷ðààñ çàíãèëàà íü àìàðõàí ñóëàðäàã. ¯¿íýýñ ¿íäýñëýí çàíãèëààã 6 – 8óäàà äàâõàðëàí çàíãèääàã àðãà áàðèë ïðàêòèê àæèëëàãààíä íýâòýðñýí

Мэс заслын багш    Г.Ганболд

Wednesday, October 30, 2013

Таргалалтын тухай

Бидний биеийн жин  гадаад  болон дотоод хүчин зүйлийн нөлөөгөөр   байнга хувьсан өөрчлөгдөж байдаг билээ. Хэвийн үедээ бие махбод хоол тэжээлээр  энерги авч түүнийгээ зохих хэмжээгээр шатааж хэвийн балансаа барьж байдаг. Гэтэл гаднаас орж байгаа болон зарцуулж байгаа энергийн хоорондох зөрөө үүссэнээс таргалалт үүснэ.
     Хүний биемахбодод өөхөн хуримтлал 20%иас хэтэрвэл эрүүл мэндэд аюул учруулдаг. Өөхөн хуримтлал хүний биед жигдхэн ба хэсэг хэсэг газар  хуримтлагдаж болдог. Энэ нь өөрөөр хэлбэл эр эм хүмүүсийн өөхөн хэсэг хуримтлагдах газар өөр өөр гэсэн үг. Алим болон лийр хэлбэрийн таргалалт байна.Алим хэлбэрийн таргалалтын үед өөхөн хуримтлал хэвлийгээр ялангуяа хэвлийн доод талаар их хуримтлагддаг. Лийр хэлбэрийн таргалалтын үед өөхөн хуримтлал өгзөг болон гуя хэсгээр  их байна.Бэлхүүсний тойргийн хэвийн хэмжээг дараах хүснэгтээс харж болно.
        
Хүйс
Хэвийн жинтэй
Илүүдэл жинтэй
Таргалалт
Эр
94 см –с ихгүй
94-102см
102 ба их
Эм
80см-с ихгүй
80-88см
88 ба их

     Хэвийн үедээ эрэгтэй хүмүүсийн өөхөн хуримтлал биеийн жингийн 12-20 % , эмэгтэй хүмүүсийнх 20-30% -г эзэлж байх байх ёстой.Харин  эрэгтэй хүмүүст 21-25%, эмэгтэй хүмүүст 31-33% ба үүнээс ихсэхэд таргалалт гэж үздэг байна.
    Насанд хүрэгсдийн дунд илүүдэл жин, таргалалт ихэссэн нь хүнс, хоолны зохисгүй хэрэглээ ба хөдөлгөөний хомсдолтой  холбоотой. Таргалалт нь бүх насны хүмүүст тохиолдож байна.
  
 Та хэрхэн биеийн жингийн илүүдэлтэй байгаагаа мэдэхийн тулд дараах томьёог ашиглан мэдэх боломжтой.
          Биеийн жингийн индекс:  кг/м2
Жишээ нь:  70 кг жинтэй 160 см өндөртэй хүн байхад 70/2.56  /1.6*1.6/ =27.3 байна.
                   Өөрөөр хэлбэл илүүдэл жинтэй гэсэн үг юм.
ДЭМБ аас гаргасан биеийн жингийн индексээр таргалалтыг тодорхойлсон байдал:
18.4 ба үүнээс бага
Тураал
18.5-24.9
Хэвийн
25-29.9
Илүүдэл жинтэй
30-34.9
Таргалалтын 1-р зэрэг
35-39.9
Таргалалтын 2-р зэрэг
40 ба түүнээс дээш
Хэт таргалалт буюу 3-р зэрэг

Дараах дасгалыг тогтмол хийснээр таргалалтаас сэргийлж болно.


Таргалалтын 1 зэргийн үед хийх дасгал:
1.    Бэлтгэх байдал: 2 гартаа гантель барьж хөлдөө мөрний хэмжээтэй зай авч зогсоно. Аль болох хурдан темптэйгээр 2 гарыг зэрэг өргөж буулгана.
2.    Бэлтгэх байдал: Ижил 2 гарыг зэрэг алдалж буулгана.
3.    Бэлтгэх байдал. Ижил 2 гарыг  алдалж мөрний үеэр эргүүлнэ.
4.    Бэлтгэх байдал: Гантелèа барьсан чигээрээ номхон зогсоно. 2 гараа урагш дээш болгож хагас сууж босно.
5.    Бэлтгэх байдал: Гантелüгүй зогсоно 2 гарыг алдалж буулгана. Энэ үедээ зөөлөн үсэрч өгнө 2 гар алдлах үед 2 хөлийг салгаж үсэрнэ.
6.    Бэлтгэх байдал: Ижил 1 гэхэд гараа алдалж, 2 гэхэд гараа дээш өргөж, 3 гэхэд гараа мөрөндөө авч, 4 гэхэд гарыг урагш болгож, 5 гэхэд хагас сууж, 6 гэхэд гараа ташаандаа авч босож зогсоно. Дасгалын дунд амрах завсар гаргалгүй хурдан тоонд тохируулан үргэлжлүүлэн хийнэ.
7.    Бэлтгэх байдал: Гараа биеийн дагуу унжуулж зогсоно.1 гэхэд 2 гараа дээш алдалж 1 хөлиéг  ар тийш тавьж нуруугаар хотойж гэдийнэ. 2 гэхэд урагш бөхийж гарыг хөлний өлмийд хүргэнэ 3 гэхэд босож гэдийх маягаар хийнэ. Бөхийх үед ар тийш болсон хөлийг нөгөө хөлтэй зэрэгцүүлж тавина
8.    Бэлтгэх байдал: Ãарыг биеийн дагуу авч хэâтэнэ 1 гарыг урагш дээш өргөж нөгөө хөлийг гартай зэрэг өргөж буулгах дасгалыг ээлжлэн хийнэ.
9.    Бэлтгэх байдал: õî¸ð гарын тусламжгүйгээр цээжний хэсгийг өндийлгөж буцаж байрандаа орно.
10. Бэлòгэх байдал: Доошоо харж 2 гарыг сарвуугаар нийлүүлж       эрүүний дор тавьж хэвтэнэ 1 гэхэд 1 гарыг урагш дээш, эсрэг талын   хөлийг дээш нь эгц өргөж гэдийж нуруугаар хотойно 2 гэхэд буцаж бэлтгэх    байдалд орно.  2 гар хөлд ээлжлэн хийнэ.
11. Бэлтгэх байдал : 2 гарыг 2 хөлтэй зэрэг дээш өргөж хэвлий дээр тогтон буцаж бэлтгэх байдалд орно.
12. Бэлтгэх байдал: Дээш харж 2 гарыг биеийн дагуу авч хэвтэнэ. 2      гарыг урагш дээш болгож хагас өндийж суугаад буцаж бэлтгэх байдалд орно. Гараар тусламж авч юм барихгүй.
13. Бэлтгэх байдал : Äýýðõèéí àäèë 1 хөлийг  30 градус орчим өргөж  буцаж бэлтгэх байдалд орно. 2  хөлд ээлжлэн хийнэ.
14. Бэлтгэх байдал: Äýýðõèéí àäèë 2 хөлийг дээрхийн ижил өргөж 30 градус орчим  түвшинд барина.
15. Бэлтгэх байдал: Äýýðõèéí àäèë 2 хөлийн хооронд бөмбөг хавчуулж 2 гартаа гантель барьж хэвтэнэ 2 гар, 2 хөлийг дээш өргөж буцаж бэлтгэх байдалд орно. Бөмбөгөө хөлөөрөө сайн хавчиж унагахгүй өргөнө.
16. Бэлтгэх байдал: Номхон зогсоно. 2 гарыг алдалж хагас сууна. Суухдаа 2 өвдгийг салгаж холдуулаад буцаж бэлтгэх байдалд орно. Энэ үед 2 хөл нийлсэн салахгүй байна.
17. Дороо зөөлөн 2 гарыг алдалж 2 хөлийг холдуулан нийлүүлэх хөдөлгөөнтэй үсэрнэ.
18. Бэлтгэх байдал: Номхон зогсоно. 2 хөлийг өвдгөөр нугалж дээр өргөн дороо гүйнэ. Өвдгөө дээр өргөж гарыг сайн хаяж өгнө.
19.Дороо хурдан алхана.
20.Алхалтын хурдыг удаашруулж тайван алхана.
21.Амьсгалын дасгал, булчин сулруулах дасгал хийнэ.
"Багш Д.Оюун"







Sunday, October 27, 2013

Цөсөө угаах

Цөс угаах заалт
                  Цөсний хүүдийн үрэвсэл /цөсний хүүдий чулуугүй байх/
Цөсний хүүдийн хөдөлгөөний алдагдал
Цөсний өтгөрөлтэй байх
Цөс угаах арга:
Өвчтөн өглөө өлөн байна. 25-33%-ийн магнийн сульфат 100-150 мл бүлээн усанд найруулсан уусмалыг эсвэл ээдэмний бүлээн шар сүүг 1-1,5 л орчим ууна. /Шар сүүн дотроо магнийн сульфатаасаа бага зэрэг хийж уувал илүү сайн гардаг гэж үздэг/ Дараа нь 20-25 минут өрөөндөө алхсаны дараа хатуу орон дээр доош харж баруун хажуугаар хажуулдан хэвтэнэ. Цөсний хүүдий орчим бүлээн жин тавьж усыг хөрөнгүүт дахин бүлээн усаар сэлбэнэ. Ийм байдлаар нэг цаг орчим хэвтэнэ. Эхлээд доод замын хатуу тогтоцтой өтгөн, дараа нь хагас шингэн, сүүлдээ шингэнээр суулгана. Эцэстээ хар ногоон өнгөтэй зүйлээр суулгавал цөсний хүүдийг суллаж угаалаа гэж дүгнэнэ. Хэрэв гүйлгэлтээр хар ногоон өнгөтэй шингэн гараагүй бол дутуу угаасан гэсэн үг. Энэ аргаар цөсийг 2 сар орчимд 1 удаа угаахад болно. Цөс угаасны дараа хурц тостой хоол идэхгүй хөнгөн хооллож цөсөө амраах хэрэгтэй. Цөсний замын эмгэгтэй хүмүүс хуушуур, бууз, бялуу, мөөгтэй шөл, дотор мах, какао, кофе, шоколад, халуун ногоо, хийжүүлсэн ундаа зэргийг хориглоно. Өдөрт 1,5-2 литр бүлээн шингэн ууж 5-6 удаа хооллоно.
Өтгөн биш чихэртэй цай, нохойн хошуу, жимс ногооны шингэлсэн шүүс, эрдэслэг ус ууж болно. Сүү, ээдэм, гурвалжин будаа, жимс ногооны зүйл, гоймон, талх, загас тахиа, үхрийн махыг шарахгүйгээр хэрэглэх, шөлтэй хоол годуу хэрэглэхэд зохимжтой байдаг.
Цөсний ажиллагаанд халтай үе
Цөсөнд чулуу үүсэхэд эмэгтэйчүүдийн хувьд бэлгийн даавар, сэрэл хоёр нь ихээхэн нөлөөлдөг. Энэ үед тэдний хөдөлгөөний идэвх хоёр дахин буурна. Сарын тэмдэг ирэх, хөл хүндтнй болох, цэвэрших үед цөсний уутны цорго нарийсах нь байдаг. Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн цөсний цорго есөн сарын турш агшиж нарийсдаг.
Цөс өвдөхөөс сэргийлж болно
*       Өдөрт 4-6 удаа бага багаар хооллох. Өглөө тухтай гүйцэд хооллож байх. Өдөр шөлтэй хоол заавал идэх
*       Оройдоо хөнгөн хоол заавал идэж занших. Спортоор хичээллэж, усанд сэлж, унтахын өмнө 30 минут хэртэй салхинд алхаж сурах
*       Хүнсэндээ сайтар анхаарч, өөх тостой хоол, хиам, утсан манхаас аль болох зайлсхийж шарсан хуурсан хоол хэрэглэхгүй байх
*       Чихэрлэг зүйлс, амттанаас татгалзах
*       Жимс ногоо, чихэргүй гурилан бүтээгдэхүүн ходоодны үйл ажиллагааг хэвийн болгож чулуу үүсэх аюулыг багасгана
*       Өөртөө элдэв эмчилгээ олж, ногоо өвс ургамлын ханд уух, бусдын зөвлөгөөг дагаж хэрэгтэй хэрэггүй эм уухгүй байх
*       Цөсний уутаа шалгуулж байх
*       Улаан дарс сайн байдаг гэсэн ойлголтыг таягдан хаях
*       Өдөр алим тогтмол идэж байх
*       Чанасан улаан манжин, лууванг хоолны цэсэндээ оруулах нь ашигтай гэдгийг санах
*       Илүүдэл жингээ хасахын тулд хоолоо сойх нь маш буруу арга болохыг ойлгох
*       Хоолны дэглэм барихдаа эмчээс зөвлөгөө авах
Цөс угаах заалт
*       Цөсний хүүдийн үрэвсэл /цөсний хүүдий чулуугүй байх/
*       Цөсний хүүдийн хөдөлгөөний алдагдал
*       Цөсний өтгөрөлтэй байх
Цөс угаах арга:
Өвчтөн өглөө өлөн байна. 25-33%-ийн магнийн сульфат 100-150 мл бүлээн усанд найруулсан уусмалыг эсвэл ээдэмний бүлээн шар сүүг 1-1,5 л орчим ууна. /Шар сүүн дотроо магнийн сульфатаасаа бага зэрэг хийж уувал илүү сайн гардаг гэж үздэг/ Дараа нь 20-25 минут өрөөндөө алхсаны дараа хатуу орон дээр доош харж баруун хажуугаар хажуулдан хэвтэнэ. Цөсний хүүдий орчим бүлээн жин тавьж усыг хөрөнгүүт дахин бүлээн усаар сэлбэнэ. Ийм байдлаар нэг цаг орчим хэвтэнэ. Эхлээд доод замын хатуу тогтоцтой өтгөн, дараа нь хагас шингэн, сүүлдээ шингэнээр суулгана. Эцэстээ хар ногоон өнгөтэй зүйлээр суулгавал цөсний хүүдийг суллаж угаалаа гэж дүгнэнэ. Хэрэв гүйлгэлтээр хар ногоон өнгөтэй шингэн гараагүй бол дутуу угаасан гэсэн үг. Энэ аргаар цөсийг 2 сар орчимд 1 удаа угаахад болно. Цөс угаасны дараа хурц тостой хоол идэхгүй хөнгөн хооллож цөсөө амраах хэрэгтэй. Цөсний замын эмгэгтэй хүмүүс хуушуур, бууз, бялуу, мөөгтэй шөл, дотор мах, какао, кофе, шоколад, халуун ногоо, хийжүүлсэн ундаа зэргийг хориглоно. Өдөот 1,5-2 литр бүлээн шингэн ууж 5-6 удаа хооллоно.
Өтгөн биш чихэртэй цай, нохойн хошуу, жимс ногооны шингэлсэн шүүс, эрдэслэг ус ууж болно. Сүү, ээдэм, гурвалжин будаа, жимс ногооны зүйл, гоймон, талх, загас тахиа, үхрийн махыг шарахгүйгээр хэрэглэх, шөлтэй хоол годуу хэрэглэхэд зохимжтой байдаг.


АУ-ийн их эмч Б.Даваажаргалын гэрийн нөхцөлд цөсөө хэрхэн угаах талаарх зөвлөгөөг сонирхууллаа. /Багш Д.Оюун/